ចំណេះដឹងខ្លះពីអាស៊ាន

១. អាស៊ាន ត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅថ្ងៃទី ៨ សីហា ១៩៦៧ ដោយសេចក្តីសម្រេចរបស់ទីក្រុង​បាង កក ដែលមានសមាជិកស្ថានិកចំនួន ៥ គឺប្រទេសថៃ ម៉ាឡេស៊ី ហ្វីលីពីន សឹង្ហបុរី និងឥណ្ឌូ នេស៊ី។ ហើយក្រោយមកមានសមាជិកបន្ថែមទៀតគឺ ប្រទេសព្រុយណេ វៀតណាម ឡាវ មីយ៉ាន់ម៉ា និង ប្រទេសកម្ពុជា។

២. បុព្វហេតុសំខាន់២យ៉ាងក្នុងការបង្កើតអាស៊ាន គឺៈ

        °បុព្វហេតុសេដ្ឋកិច្ចៈ

ü  ដំណើរអភិវឌ្ឍន៍សេដ្ឋកិច្ច

ü  ប្រទេសអឺរ៉ុបមានសេដ្ឋកិច្ចអឺរ៉ុបដែលជាទីផ្សារួម

ü  ម្យ៉ាងវិញទៀត ប្រទេសស្ថាបនិក នេះបានគិតថា បើពួកគេបានប្រមូលផ្តុំគ្នានោះ ទីផ្សារ អាស៊ី នឹ ង កើនឡើងដែលអាចមានលទ្ធភាពក្នុងការប្រកួតប្រជែងនឹងទីផ្សារសេដ្ឋកិច្ចអឺរ៉ុប។ ហើ យ ប្រមូ  ល ផ្តុំទីផ្សារអាំស៊ីអាគ្នេយ៍ ដើម្បីអភិវឌ្ឍន៍រួម និងការប្រកួតប្រជែងលើទីផ្សារ​អន្តរជាតិផងដែរ ជាដើម។

°បុព្វហេតុនយោបាយៈ

Ø  ការប្រឈមមុខដាក់គ្នារវាងប្លុកសេរី និងប្លុកសង្គមនិយម

Ø  មនោគមវិជ្ជាកុម្មុយនីស្តរាលដាលយ៉ាងខ្លាំង ជាពិសេសអាស៊ី

Ø  រួបរួមគ្នាជាសមាគម ដើម្បីការពារខ្លួន និងដើម្បីទប់ស្កាត់ការរាលដាលនៃលទ្ធិ​កុម្មុយនីស្ត​នៅក្នុងតំបន់។

បុព្វហេតុសំខាន់ទាំងពីរនេះហើយទើប ធ្វើឲ្យប្រទេសខាងលើនេះរួបរួមគ្នាបង្កើតសមាគម​នេះឡើង។

៣. លក្ខខណ្ឌដើម្បីចូលជាសមាជិកអាស៊ាន មានៈ

• 1.     ជាប្រទេសស្ថិតនៅក្នុងតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍
• 2.     រដ្ឋអធិតេយ្យភាព និងផ្តល់សច្ចាប័ន
• 3.     មានស្ថានទូតទៅវិញទៅមកនៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍
• 4.     គោរពសេចក្តីថ្លែងការណ៍នៅទីក្រុងបាងកក
• 5.     គោរពសេចក្តីថ្លែងការណ៍ ZOPFAN នៅទីក្រុងកូឡាឡាំងពួរ ប្រទេសម៉ាឡេស៊ី
• 6.     គោរពសិន្ធិសញ្ញាមិត្តភាព និងសហប្រតិបត្តិការ
• 7.     គោរពកិច្ចព្រមព្រៀងបង្កើតអគ្គលេខាធិការដ្ឋានអាស៊ាន
• 8.     គោរពសេចក្តីប្រកាសសាំងហ្គារពួរ សឹង្ហបុរី AFTA ( ប្រព័ន្ធអនុគ្រោះពន្ធគយ)

9.     សន្និសីទក្រុងបាងកក ១៩៩៥ ស្តីពីសេដ្ឋកិច្ច ពាណិជ្ជកម្ម សហប្រតិបត្តិការ និងតំបន់គ្មាន​នុយក្លេអែរ។

៤. នីតិវិធីនៃការចូលជាសមាជិកអាស៊ាន គឺៈ

·         ឋានៈជាភ្ញៀវពិសេស

·         ជាអ្នកអង្គេតការណ៍

·         ក្លាយជាសមាជិកពេញសិទ្ធិ

៥. ដំណើរការនៃការចួលជាសមាជិកអាស៊ានរបស់កម្ពុជាៈ

បន្ទាប់ពីកម្ពុជារៀបចំកិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងបារីស៖

ដំណាក់កាលទី១៖

o   ជាភ្ញៀវពិសេសពីឆ្នាំ ១៩៩៣ ដល់ ១៩៩៥

o   ចូលរួមកិច្ចប្រជុំថ្នាក់រដ្ឋមន្រ្តីការបរទេសលើកទី ២៩ នៅសឹង្ហបុរី បានធ្វើឲ្យកម្ពុជាទទួលបានសន្តិភាព ស្ថេរភាព និងមានទំនាក់ទំនងជាមួយប្រទេសផ្សេងៗ

o   ១៩៩៤ អគ្គលេខាធិការអាស៊ានចូលមកកម្ពុជា

ដំណាក់កាលទី២៖

o   កម្ពុជាក្នុងឋានៈជាអ្នកអង្កេតការណ៍ ១៩៩៥ ដល់ ១៩៩៦

ដំណាក់កាលទី៣៖

• o   កម្ពុជាមានបញ្ហានយោបាយ នៅថ្ងៃទី ០៥ ០៦ កក្កដា ១៩៩៧
• o   អាស៊ានពន្យាពេលសមាជិកភាពរបស់កម្ពុជា ដោយការអស្ថេរភាពនយោបាយ
• o   បន្ទាប់ពីពន្យាពេលអាស៊ាន បានដាក់លក្ខខណ្ឌទៅកម្ពុជា ដូចជាៈ

§  រក្សារស្ថេរភាពនយោបាយ និងសេដ្ឋកិច្ច

§  គោរពសិទ្ធិមនុស្ស និងប្រជាធិបតេយ្យ

§ រៀបចំការបោះឆ្នោត ២៦ កក្កដា ១៩៩៨ ដោយសេរី យុត្តិធម៌ និងអាចទុក ចិត្ត បាន

§  រដ្ឋាភិបាលថ្មីត្រូវកើតចេញដោយការបោះឆ្នោតតាមឆន្ទៈរាស្រ្ត។

ដំណាក់កាលទី៤៖

        កម្ពុជាបានចូលជាសមាជិកអាស៊ាននៅថ្ងៃទី ៣០ មេសា ១៩៩៩ នៅទីក្រុងហាណូយ ប្រទេសវៀតណាម។

៦. គុណសម្បត្តិក្នុងការចូលជាសមាជិកអាស៊ានរបស់កម្ពុជា៖

• ©       មានលទ្ធភាពច្រើនក្នុងការនាំចេញ និងចូល ព្រោះអាស៊ានមានទីផ្សារធំ និងមានលក្ខណៈជិត
• ©លែងមានការព្រួយបារម្ភចំពោះរឿងគម្រាមកំហែងខាងផ្នែកសន្តិសុខ និងមិនធ្វើឲ្  យកម្ពុជា នៅឯកោ
• ©       មានសន្តិភាព សេរីភាពក្នុងតំបន់ព្រមទាំងដោះស្រាយជម្លោះរួមគ្នាជាមួយអាស៊ាន
• ©       ផ្លាស់ប្តូរធនធានមនុស្ស វិទ្យាសាស្រ្ត បច្ចេកទេសថ្មីៗ
• ©  ផ្លាស់ប្តូរចំណេះដឹងផ្នែកសង្គមកិច្ច វប្បធម៌ ព្រមទាំងប្រពៃណីទំនៀមទម្លាប់ រវាងសមាជិក ទាំងអស់
• ©       ផ្លាស់ប្តូរផ្នែកសិក្សាធិការ
• ©       ទទួលបានប្រាក់កំចីច្រើនពីធនាគារ អេឌីប៊ី ដោយមានការប្រាក់ទាប និងរយៈពេលយូរ
• ©       កម្ពុជាលេចមុខក្នុងឆាកអន្តរជាតិ
• ©       យល់ដឹងពីវិទ្យាសាស្រ្ត វាស់ល្បឿនសេដ្ឋកិច្ចលូតលាស់។

គុណវិបត្តិ៖

• ü  ធនធានមនុស្ស និងវិទ្យាសាស្រ្តបច្ចេកទេសនៅមានកម្រិតទាប
• ü  ការនាំទំនិញចេញមានចំនួនទាបជាងការនាំចូល
• ü  ការអនុវត្តប្រព័ន្ធច្បាប់តុលាការ និងរដ្ឋបាលនៅមានកម្រិតទាប
• ü  កម្ពុជាជាទីផ្សាររបស់គេ
• ü  កម្ពុជាមិនអាចជាដៃគូរប្រកួតប្រជែងសេដ្ឋកិច្ចជាមួយបណ្តាប្រទេសអាស៊ាន
• ü  កម្ពុជារស់ដោយសារជំនួយ ៦០%
• ü  ប្រឈមមុ​ខនឹងបញ្ហាផ្សេងៗទៀត។

៧. តំបន់ពាណិជ្ជកម្មសេរីអាស៊ាន AFTA គឺជាគម្រោងបង្តើតប្រព័ន្ធអនុគ្រោះពន្ធដាររួម ក្នុងអំឡុង រយៈ​ពេល១៥ឆ្នាំ ដល់៥% ឬដល់ទាបជាងនេះដល់០% គឺលុបបំបាត់ពន្ធទាំងស្រុង។ ហើយ គម្រោងនេះ គឺជាគម្រោងរបស់ប្រទេសសឹង្ហបុរី ដែលចាប់ផ្តើមកាត់បន្ថយតម្លៃ ពន្ធដារ នៅក្នុង ឧស្សាហកម្មគ្រឿងឧបភោគបរិភាគ​ចាប់ពីថ្ងៃទី ០១ មករា ១៩៩៣។

៨. កិច្ចសហប្រតិបត្តិការសេដ្ឋកិច្ចអាស៊ី ប៉ាស៊ីហ្វីក APEC  គឹត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅឆ្នាំ ១៩៨៤ ក្នុង គោលបំណងជម្រុញកំណើនសេដ្ឋកិច្ច សហប្រតិបត្តិការពាណិជ្ជកម្ម វិនិយោគទុន និងវិបុលភាព  នៅក្នុងតំបន់ ហើយពង្រឹងសមាគមន៍អាស៊ី ប៉ាស៊ីហ្វីក។ ហើយវាមានសមាជិ កចំនួ ន២១ប្រទេស។

៩. មហាអនុតំបន់ទន្លេមេគង្គ កើតចេញពីការផ្តួចផ្តើមរបស់ប្រទេសថៃ និងជំនួយពីធនាគារ អភិវឌ្ឍន៍អាស៊ី​។ វាត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅឆ្នាំ ១៩៩២ ដែលមានសមាជិក ៦ប្រទេស គឹកម្ពុជា ថៃ ភូមា ឡាវ វៀតណាម និងខេត្តយូណាមប្រទេសចិន។ វាមានគោល ដៅដូច ជា៖

• ·         រួមចំណែក ដល់ការអភិវឌ្ឍន៍ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ
• ·         ជម្រុញលំហូរដោយសេរីនូវទំនិញ និងប្រជាពលរដ្ឋនៅក្នុងតំបន់
• ·   ជម្រុញការអភិវឌ្ឍន៍វិស័យផ្សេងៗទៀតដូចជាៈ កសិកម្ម ថាមពល បរិស្ថាន ធនធានមនុស្ស ការវិនិយោគទុន ទូរគមនាគមន៍ ទេសចរណ៍ ពាណិជ្ជកម្ម ការដឹកជញ្ជូន ។ល។
• ·         សន្និសីទថ្នាក់រដ្ឋមន្រ្តី
• ·         កិច្ចប្រជុំរដ្ឋមន្រ្តីជាន់ខ្ពស់
• ·         កិច្ចពិគ្រោះយោបល់ជាមួយផ្នែកឯកជន
• ·         វេទិកាអភិវឌ្ឍន៍មេគង្គ
• ·         ក្រុមការងារ។